Запек (констипација)

јули 2026Што значи ова?

Запек значи ретко празнење, тврда столица или чувство дека празнењето не е целосно. Многу чест е и најчесто безопасен — но е важен затоа што стои зад голем дел од другите проблеми: аналните фисури, хемороидите, а кај постари и неподвижни лица дури и запушување на цревото.

Симптоми

  • Помалку од три празнења неделно
  • Тврда, збиена или „козја“ столица
  • Напрегање при празнење
  • Чувство дека нешто останало
  • Надуеност и непријатност во стомакот
  • Болка при празнење

Причини и ризик-фактори

Малку влакна и течности, малку движење, одложување на потребата, стрес и промена на дневниот ред (патување). Лекови: опиоиди, некои таблети за притисок, препарати со железо, антидепресиви. Состојби: слаба штитна жлезда, дијабетес, бременост, невролошки болести. Кај постари: неподвижност.

Лекување и грижа

Постепено зголемување на влакната (овошје, зеленчук, интегрални житарки, сливи), доволно вода, и редовно движење. Не одложувајте кога ќе почувствувате потреба. Ако тоа не е доволно, постојат безбедни лекови — но лаксативите не се решение за секој ден, освен ако лекар не ви кажал поинаку.

Превенција и секојдневна грижа

Влакна, вода, движење и одење во тоалет кога телото бара — не подоцна. Најдобро е да не се доаѓа до тврда столица отколку да се решава.

Кога да отидете на лекар (не итно)

Јавете се ако запекот е нов и трае повеќе од неколку недели, особено ако сте над 45 години — промената во навиките на празнење секогаш се испитува.

Побарајте итна помош ако:

  • Крв во столицата или црна катранеста столица
  • Нова, постојана промена во навиките на празнење кај лице над 45 години
  • Губење тежина без причина заедно со запек
  • Силна болка во стомакот со надуеност и запирање на гасови — тоа може да е запушено црево
  • Повраќање со запек

Во итен случај јавете се на 194 или 112.

Најди најблиска болница

Совет

Ако сте над 45 и запекот е нов — не е само „исхраната“. Тоа е единственото прашање што вреди да го поставите кај лекар.

Извори

Содржината е усогласена со упатствата на NHS, MedlinePlus и Светската здравствена организација.

Поврзани теми

Потсетник: Оваа содржина е едукативна и научно поткрепена, но не е медицински совет и не заменува преглед, дијагноза или третман од лекар. При симптоми, консултирајте здравствен работник. Итно: 194 · 112.

‹ Сите теми во „Гастроинтестинален систем“

Важно: Содржината на „Прашај Доктор“ е едукативна и научно поткрепена, но не е медицински совет и не заменува преглед, дијагноза или лекување од здравствен работник. При симптоми, консултирајте лекар. Итни служби: 194 (брза помош) · 192 (полиција) · 193 (пожарна) · 112 (ЦУК).