Вакцини

Вакцини по возраст

Вакцините се едни од најбезбедните и најефикасните мерки во медицината. Подолу е календарот на имунизација по возраст (според националниот календар) и одговори на честите прашања.

Важно: Ова е едукативен преглед заснован на националниот Календар за имунизација на Северна Македонија (вакцините се бесплатни и задолжителни за сите на возраст 0–18 год.). Точните дози и термини ги потврдува матичниот лекар/педијатар и вашата вакцинална книшка — календарот може да се ажурира.

Календар на имунизација (Северна Македонија, детска возраст)

Во првите 24 часа по раѓање
Хепатитис Б — 1-ва доза
Пред отпуштање од родилиште (до крајот на 1-та год.)
БЦЖ (туберкулоза)
2 месеци
Шестовалентна: ДТаП-Хиб-ХепБ-ИПВ (1-ва)Пневмокок (PCV)Ротавирус
3,5 месеци
Петтовалентна: ДТаП-Хиб-ИПВ (2-ра)ПневмококРотавирус
6 месеци
Шестовалентна: ДТаП-Хиб-ХепБ-ИПВ (3-та)Ротавирус
12 месеци
МРП (мали сипаници, заушки, рубеола) — 1-ваПневмокок (бустер)
18 месеци
Петтовалентна ДТаП-Хиб-ИПВ (1-ва ревакцина)
6 години (пред основно образование)
МРП — 2-ра доза (ревакцина)
7 години
ДТаП-ИПВ (четиривалентна, 2-ра ревакцина)
12 години
ХПВ (согласно календар)
14 години (завршно одделение)
Тд-ИПВ (тривалентна, 3-та ревакцина)
Возрасни
Тд на секои ~10 год.Грип — годишно (особено ризични)КОВИД-19 — по препорака

Ротавирусната и пневмококната вакцина се даваат согласно тековната национална програма. За деца што задоцниле постои Календар за надополнување (catch-up) — прашајте го педијатарот.

Зошто вакцините се важни

Ве штитат лично. Ја учат одбраната на телото да ја препознае болеста однапред, па ако се сретнете со неа, реагирате брзо и без тешки последици.

Ги штитат и другите. Кога доволно луѓе се вакцинирани, се прекинува ширењето и се штитат бебиња, постари и болни што не смеат да се вакцинираат („колективен имунитет“).

Спречуваат тешки болести. Болести што порано убиваа или инвалидизираа деца (сипаници, полио, дифтерија) денес се ретки токму благодарение на вакцините.

Исплатливи и безбедни. Спречувањето е полесно и побезбедно од лекувањето на тешка болест и нејзините компликации.

Чести прашања и грижи

Дали вакцините се безбедни?

Да. Пред да се одобри, секоја вакцина минува низ повеќегодишни испитувања и строги проверки, а потоа континуирано се следи и по пуштањето во употреба. Милијарди дози се дадени низ светот. Сериозните несакани реакции се исклучително ретки, додека болестите што ги спречуваат можат да бидат тешки.

Какви се вообичаените несакани реакции?

Најчесто се благи и минливи: болка или црвенило на местото на боцкање, послаба треска или замор за ден-два. Тоа е знак дека телото гради заштита. Тешки реакции се многу ретки, а лекарите се обучени да ги препознаат и третираат.

Дали вакцините предизвикуваат аутизам?

Не. Ова прашање е детално истражувано во бројни големи студии кај милиони деца и не е пронајдена никаква поврзаност меѓу вакцините и аутизмот. Првичниот труд што ја покрена оваа тврдба е повлечен поради сериозни неправилности.

Зошто толку многу вакцини, и тоа рано?

Бебињата се најранливи на тешки инфекции токму во првите месеци, па заштитата се дава навреме. Имунитетот на детето секојдневно се справува со безброј микроби; состојките во вакцините се мала, безбедна количина што само го „тренира“ телото.

Дали е подобро болеста да се прележи природно?

Не. „Природната“ болест носи вистински ризик од тешки компликации (пр. сипаниците можат да дадат воспаление на мозокот). Вакцината дава заштита без да мора да ја поминете опасната болест.

Што ако сум пропуштил доза?

Не е доцна. Разговарајте со матичниот лекар/педијатар — постои план за дополнување на пропуштените дози за да се обнови заштитата.

Разговарајте со вашиот лекар

Ако имате прашања или недоумици за некоја вакцина — тоа е сосема во ред и вредно е да се праша. Матичниот лекар или педијатар може да ви ги објасни придобивките и ризиците конкретно за вас или вашето дете, врз основа на вашата здравствена состојба. Информираната одлука, донесена заедно со стручно лице, е најдобра.

Извори: Национален Календар за имунизација на Северна Македонија (Институт за јавно здравје, e-zdravstvo.mk, Министерство за здравство) и СЗО/WHO. Едукативна содржина — не заменува официјален календар ниту совет од лекар.