Никнење и менување на забите (шема)
Децата добиваат 20 млечни заби, кои постепено паѓаат и ги заменуваат 32 трајни заби. Подолу е шема со возрасти за никнење и менување — тие се ориентировни, редоследот е поважен од точниот месец.
Распоред на млечните заби (20 заби)
Секое дете е различно — редоследот е поважен од точната возраст.
Кога никнува, кога паѓа, кога доаѓа трајниот
Синото поле = колку трае млечниот заб. Црвениот круг = возраст кога никнува трајниот што го заменува.
Млечните катници ги заменуваат преткатниците (премолари), а не катниците. Првите трајни катници никнуваат посебно, зад млечните, околу 6-тата година.
Млечни заби — никнење и менување
| Заб | Горе — никне | Горе — паѓа | Долу — никне | Долу — паѓа |
|---|---|---|---|---|
| Централен секач | 8–12 мес. | 6–7 г. | 6–10 мес. | 6–7 г. |
| Страничен секач | 9–13 мес. | 7–8 г. | 10–16 мес. | 7–8 г. |
| Очник (канин) | 16–22 мес. | 10–12 г. | 17–23 мес. | 9–12 г. |
| Прв катник | 13–19 мес. | 9–11 г. | 14–18 мес. | 9–11 г. |
| Втор катник | 25–33 мес. | 10–12 г. | 23–31 мес. | 10–12 г. |
Првиот млечен заб обично никнува околу 6-тиот месец; сите 20 се тука до ~3 год.
Трајни заби — никнење (32 заби)
| Заб | Горна вилица | Долна вилица |
|---|---|---|
| Централен секач | 7–8 г. | 6–7 г. |
| Страничен секач | 8–9 г. | 7–8 г. |
| Очник (канин) | 11–12 г. | 9–10 г. |
| Прв преткатник | 10–11 г. | 10–12 г. |
| Втор преткатник | 10–12 г. | 11–12 г. |
| Прв катник | 6–7 г. | 6–7 г. |
| Втор катник | 12–13 г. | 11–13 г. |
| Умник (осмица) | 17–21 г. | 17–21 г. |
Првите трајни катници и долните секачи никнуваат околу 6 год. Умниците (осмици) кај некои луѓе воопшто не никнуваат.
Проверено: јули 2026 · Извор: NHS · MedlinePlus · ADA · Информативно, не заменува лекар.
Преглед
Првиот млечен заб обично никнува околу 6-тиот месец, а сите 20 се тука до околу 3-годишна возраст. Менувањето почнува околу 6-тата година — најпрво паѓаат долните предни заби и никнуваат првите трајни катници. Мешаната фаза (и млечни и трајни заби наеднаш) трае до околу 12–13 год. Разлики од неколку месеци се сосема нормални; кај некои деца забите доцнат до една година без причина за грижа.
Превенција и секојдневна грижа
Грижете се за млечните заби како за трајните — тие ги чуваат местата за трајните и се важни за џвакање и говор. Мијте ги штом никне првиот заб, со мека четкичка и размаз (тенок слој) паста со флуор. Избегнувајте шише со засладен пијалак пред спиење (расипува предни заби).
Кога да отидете на лекар (не итно)
Јавете се кај забар ако до 12–18 месеци нема ниту еден заб, ако трајниот заб никнува зад млечниот што сè уште не паднал („заби на ајкула“), или ако забите никнуваат многу накриво. Првата посета кај забар се препорачува околу првиот роденден.
Совет
Запишете си кога никнал првиот заб — тоа помага да се следи развојот и е корисно за педијатарот.
Извори
Адаптирано од отворени извори: NHS (Open Government Licence v3.0) и MedlinePlus (јавен домен). Скратена верзија за брзо читање.